Juni 2016

12 jun Juni 2016

Wat doe jij Koos, als vak ? 

Vroeger was dat makkelijk te beantwoorden: (Gym) Leraar, woonbegeleider, computer programmeur, sport trainer. Simpel: 1 woord als etiket op een potje betekennis. En klaar was Koos. Er was een ant-woord op de vraag.

Deze blog gaat over woorden,. Hoe ze betekenis vastleggen,  Hoe we uitgaan van een gedeeld “denken te weten.” Over verhalen, verhalen die verhullen en onthullen. Die wat van binnen is naar buiten brengen.  Hoe het verhaal over jezelf, je kan vastleggen op een plek die niet meer past.

Deze blog gaat over talent, over competenties, over leiden, geleiden en begeleiden

Over Trainen en coachen. Over uitleggen en laten lopen.

Wat ik doe?

Ik  begeleid mensen met ant-woorden, die niet meer passen, in het levens verhaal dat ze willen maken.

Ja goed, Koos, wat maakt jou bijzonder?

(ik heb de laatste tijd veel met marketing en communicatie experts gesproken)

Ik heb een fascinatie voor (of is het met) woorden.  Al vroeg in mijn leven was ik verward over de zekerheid die mensen aan woorden en aan klanken hingen. “Een woord is nooit het ding”, dus als ik een tafel nu eens “stoel” noem. Ik begrijp mezelf wel, maar anderen niet.

Later, door mijn haastig lezen en snel denken te begrijpen (dyslectisch)  stond ik regelmatig  voor verrassingen als ik mensen wilde uitleggen wat ik bedoel. Het uitleggen lukte wel, maar ze begrepen me niet.  Ik gebruikte verkeerde volgorde van klanken, was rommelig met betekenis en liet logische stappen achterwege omdat die voor iedereen toch duidelijk moesten zijn.

Het  “wat van binnen leeft”  omzetten in klanken, woorden, zinnen, een begrijpelijk verhaal,   die competentie miste ik. Ik heb mij in mijn jeugd  veel onbegrepen gevoeld.

Uitleggen waar ik op doelde, het verhaal dat ik van binnen zag, het ritme van getallen die ik begreep.  Kinderlijke onmacht en frustratie…

Ik kon wel goed leren trouwens; een ander begrijpen en napraten was geen probleem. Daar had ik dan weer wel talent voor.

Talent, dat is zo een woord. Aanleg en/of gave. Deze betekenis is ontleent aan de Bijbelse legende van de koopman die zijn knechten respectievelijk 5,3 en 1 talent geeft. Woekeren, verkwisten, rentenieren of begraven? “That was the question”. Kracht van het verhaal:  Deze 500 woorden van Matheus hebben ettelijke eeuwen de werkethiek binnen vele geloven en culturen beïnvloedt. Zeer relevant in huidig tijdsgewricht waar banken op omvallen staan en termen als “crypto currency” de wereld gaan veranderen…. Maar dat is voor een andere blog.

1 talent was 6000 drachme waard trouwens, en een drachme het dagloon van een loonarbeider in die tijd. Dus 1 talent is 17 jaarsalarissen. Wat doe jij als je 85 (of 51 of 17) jaarsalarissen krijgt? Ga je ermee woekeren, of rentenieren. Als je ook nog weet dat je levensverwachting ongeveer 40jaar is. Nou?  Dat rekensommetje had ik snel gemaakt,. Maar het mijn gereformeerde vader duidelijk maken, dat was andere koek….

Door de bijbel heenkijkend, is de wortel van het woord “talent” te vinden in het Grieks. –tálanta-, De  de schaal van een balans. Talent is dan “Dat wat draagt” (onthoud deze!, ik kom hier op terug)

Mijn frustratie over niet begrijpen dat ik niet begrepen werd, heeft mij een levenslange interesse in begrijpen opgeleverd.  (ja deze zin klopt, lees nog maar eens na)

Al vroeg observeerde ik mezelf tijdens het “leren” het “begrijpen”. tijdens het bemachtigen van vaardigheden.  Die reflectie  kwam mij goed van pas toen ik, op mijn 15de!,  volleybal trainen ging geven. Weinig noodzaak voor woorden. Ik wist van hoe te leren, kon instrueren en zaken kon zaken voordoen. (Echt lesgeven kon ik nog niet hoor, dat is een ambacht, dat moet in je sijpelen).

Na een opleiding tot leraar lichamelijke opvoeding ben ik om de kost te verdienen computers gaan programmeren, een soort  instructie geven, maar dan aan een logisch systeem dat directe, zeer logische, feedback geeft. Daar heb ik geleerd dat, ook ik, fouten maak. En altijd, achteraf, de cognitieve queeste  “ hoe kan het dat  ik dit niet eerder begreep”.

Instrueren, programmeren. Reflectie en nieuwsgierigheid. Be-grijpen.   Competentie of talent?

Omdat ik de competenties niet alleen toepaste, maar ook begreep, trainde ik  nu, naast volleyballers ook  aankomende programmeurs.

Trainen, dat is ook zo een woord. Het werd van origine gebruikt om het proces van africhten van paarden te duiden. En later ook, in het engels, om de locomotief voor al die wagons te benoemen. De ene trekt actief al wat passief achter hem hangt.

Wel actief zo een train maar weinig invloed op de weg. Locomotief en wagonnetjes hebben de rails te volgen, op straffe van ontsporing. Waar we naar toe gaan is bekend, en welke weg we volgen ook. De trainer trekt en aan het einde liggen de termen, die aan de start al duidelijk waren. Toch?

Competenties worden opgetraind, net als vroeger paarden werden getemd en voorbereid voor hun rol in het programma van hun bazen. Zoals soldaten worden gedrilled voor een situatie die zij niet en het leger wel kent. Zoals jonge volleybaltalenten worden voorbereid op een spel dat internationaal heel anders wordt gespeeld dan nationaal. Maar wat als de rails ophouden, moet je dan ontsporen, of kun je in het wilde onbekende ook je weg nog vinden?

Een coach helpt mensen om hun eigen weg te vinden. En wie weet moet je dan eerst ook nog loskomen van de rails.   Bewust van jou verhaal achter de woorden.

Coach, dat is ook zo een woord. Vanuit het Engels, als benaming voor koets. Als je instapt, geef je aan waar je heen wilt en de koets, met bemanning (en bepaarding) helpt je om daar te komen. De weg waarlangs kan aangepast worden.

In het eenzame gedeelte van mijn jeugd las en herlas ik veel, heel veel. Vooral de strip verhalen van Lucky Luke, Guust en Asterix. De plaatjes, grappen en de woorden van deze BOEKEN  vormen de basis van mijn educatie en levensvisie.”  Kijken en begrijpen, het verband tussen plaat en klank, kon en kan mij niet vervelen.

Lucky Luke en de Postkoets” is verhaal over een goudtransport dat door onze held beschermd moet worden.  Ergens op de eerste pagina’s zie je de passagiers allemaal stilletjes zitten met hun eigen hoedje op, de  koets rijdt over een kei, en op het volgende plaatje zijn de inzittende niet van houding verandert, ze hebben wel allemaal het hoedje van een ander op. Dat is dan aanleiding voor een “gesprek” waarin karakter van inzittende duidelijk kan worden. Geniaal! Drie plaatjes, een paar woorden met daarachter een zee van betekenis. Gepland in mijn geheugen om er 45 jaar later, bij het overdenken van de vraag  “wat doe jij nu eigenlijk, wat maakt jou bijzonder” weer naar boven te komen.

Deze visuele grap is een voorbode van een ander running gag in deze klassieker, waar de verstorende invloed van de Kei  de kaarten anders schudt dan je zou verwachten. EN hoe je daar dan weer voordeel uit haalt.

Wat doe jij Koos, als vak?  wat maakt jou bijzonder?

Verhalen, zinnen, woorden en verwarring. Bovenstaande woorden zijn de achtergrond van  het antwoord. Ook de omweg hoort bij de reis zou een oosterse wijze dan weer zeggen :>)

Ik klop het oude stof van je talenten. Zodat de balans tussen wat is geweest en wat nog komen kan weer zuiver wordt gevoeld. Soms moet je competenties trainen, of door onbekend gebied worden geïnstrueerd. Of moeten er wat zekerheden opzij worden gezet.  Maar altijd, altijd wil je kunnen vertrouwen op jou talent. Je dragers in balans. Om je leven te dragen in plaats van te verdragen.

Ik Instrueer niet, ben geen programmeur meer, train je nog  een klein beetje. Vooreerst ben Ik Koetsier en Kei .  Ik help je kijken naar de hoedjes van je passagiers. “en dan komt de eerste schok op de lange gevaarlijke weg naar het Oosten Blonk!”

Er is aanleiding tot gesprek. “Wat was er”, “Wat is er” om duidelijkheid te krijgen op de vraag die je jezelf al lang had kunnen stellen:  “Wat wil je nu”. We zijn niet op zoek naar een ant-woord, maar genieten van de reis.

ik heb van uitleggen mijn beroep gemaakt. Spelen met woorden is mijn lol . Mijn zwaktes zijn mijn kracht geworden.

Het universele menselijke talent. De aangeboren eigenschap om competenties te verwerven, om te leven op de manier zoals jij dat wilt

En het ant-woord op de vraag? Die is

Ik ben een “Kei goede Coach”

KOOtSj KlEIn

Koos Klein
kiesgroot@gmail.com